Hapoel-fans blijven geweerd bij AZ: Alkmaarse raad verwerpt motie na stevig debat

De Alkmaarse gemeenteraad blijft verdeeld over het weren van supporters van Hapoel Be’er Sheva bij AZ. VVD-fractievoorzitter John van der Rhee vermoedde maandagavond tijdens een ingelast debat ‘powerplay’ vanuit Amsterdam. Burgemeester Anja Schouten bestreed dat beeld: Alkmaar had aan Amsterdam zelf steeds om inbreng gevraagd. Een motie om de weigering te heroverwegen werd verworpen. Wel houdt Schouten de deur open voor een uitvoerbaar alternatief.

De raadszaal zat bomvol en buiten het stadhuis maakte de aanwezigheid van pro-Palestina demonstranten, beveiligers en politie duidelijk dat er maandagavond geen gewone raadsvergadering was gepland. Binnen draaide het debat om een lastige vraag: bescherm je supporters tegen dreigend geweld door mogelijke daders aan te pakken, of door de supporters niet toe te laten? (tekst gaat verder onder de foto)



VVD, OPA, BAS, FvD en SPA hadden het spoeddebat aangevraagd nadat bekend was geworden dat AZ op donderdag 15 oktober zonder uitsupporters tegen de Israëlische club speelt. Zij wilden weten waarom Alkmaar eerst mogelijkheden zag om de fans te ontvangen, maar later toch besloot hen te weren.

Van der Rhee begon met zorgen over de Joodse gemeenschap. Volgens hem hadden vertegenwoordigers willen inspreken, maar durfden zij dat niet uit angst dat hun gegevens openbaar zouden worden gemaakt en zij doelwit zouden worden. Voor hem liet dat zien hoe ver de polarisatie was gegaan. (tekst gaat verder onder de foto)



De VVD’er vond dat de overheid mogelijke geweldplegers moest aanpakken in plaats van supporters uit te sluiten. Hij vergeleek het met straatintimidatie: dat probleem los je volgens hem ook niet op door vrouwen en meisjes na het donker thuis te laten blijven.

Daarbij richtte hij zijn kritiek op Amsterdam. Was er ‘powerplay’ gespeeld en was Alkmaar daarin meegegaan? Ook andere partijen vonden de invloed en de toon van Amsterdam te groot. (tekst gaat verder onder de foto)



Amsterdam vreesde dat Hapoel-supporters daar meerdere dagen zouden verblijven en dat zich opnieuw geweld zou voordoen zoals rond Ajax–Maccabi Tel Aviv in november 2024. Toen werden daar Israëlische supporters opgejaagd en aangevallen.

Schouten erkende dat zij een stevige brief had ontvangen, maar benadrukte dat Alkmaar steeds zelf aan Amsterdam om inbreng vroeg. “Wij hebben zelf specifieke informatie aan de gemeente Amsterdam gevraagd om de juiste beslissing te kunnen nemen.” (tekst gaat verder onder de foto)



De brief was volgens haar dus een reactie op Alkmaarse vragen. Zij had die niet als bestuurlijke druk ervaren, maar als belangrijke veiligheidsinformatie. Amsterdam bepaalde volgens Schouten niet wat er in Alkmaar gebeurde. Wel moest zij bij haar besluit rekening houden met voorzienbare gevolgen voor andere gemeenten.

Volgens de gemeentelijke tijdlijn besloot de Alkmaarse driehoek van burgemeester, politie en Openbaar Ministerie bovendien al op de ochtend van 28 september om uitsupporters te weigeren. Het gezamenlijke overleg met Amsterdam volgde die middag.

Pro-fractievoorzitter Maaike Kardinaal verdedigde de burgemeester. Zij vond het collegiaal dat Amsterdam waarschuwde voor risico’s waarmee de hoofdstad zelf harde lessen had geleerd. Een voetbalwedstrijd die zoveel onrust en politie-inzet vraagt, moest volgens haar niet boven de veiligheid van inwoners en bezoekers gaan. (tekst gaat verder onder de foto)



“Wij willen deze bak ellende niet in onze stad hebben”, zei Kardinaal. Ze vroeg zich af hoeveel invloed voetbal en voetbalhooligans op Alkmaar moesten hebben. Op Van der Rhees verwijt dat zij week voor geweld, antwoordde ze: “Wij willen gewoon de vrede bewaren.”

Ook CDA en SP steunden de veiligheidsafweging. Leefbaar Alkmaar vond de Amsterdamse toon stevig en dwingend, maar zag daarin geen reden om het besluit zelf af te wijzen. De Partij voor de Dieren ging juist verder: die wilde weten of de wedstrijd elders kon worden gespeeld. Schouten zag daarvoor op dat moment geen aanleiding.

De burgemeester legde uit dat de wedstrijd zelf met veel politie en gecontroleerd vervoer beheersbaar leek. Het grootste probleem zat volgens haar in het verblijf vóór en na de wedstrijd. Supporters kiezen zelf hun hotel en bewegen zich door de stad. Daardoor zijn ontmoetingen met demonstranten of andere groepen moeilijk te voorspellen. (tekst gaat verder onder de foto)



Volgens een tijdlijn die de raadsleden zondagavond ontvingen, keek Alkmaar aanvankelijk vooral naar de veiligheid op de wedstrijddag. Later werd het volledige verblijf van de supporters meegewogen. Die bredere afweging verklaart volgens Schouten waarom het ontvangen van uitsupporters uiteindelijk toch onverantwoord werd gevonden.

Om kleine incidenten overal te voorkomen, zou volgens Schouten bijna individuele begeleiding nodig zijn. Ook verblijf buiten Amsterdam zou zulke risico’s niet vanzelf wegnemen.

Voor haar was doorslaggevend dat het informatiebeeld vóór de confrontaties rond Ajax–Maccabi volgens de Amsterdamse autoriteiten milder was dan de signalen die Alkmaar nu ontving. Ook zag zij de stemming op sociale media veranderen. De lessen uit Amsterdam vroegen volgens haar om verder te kijken dan alleen concrete, al bekende dreigingen. Schouten bestreed dat zij daarmee zwichtte voor geweld. Volgens haar moest het besluit juist de kans op geweld verkleinen. (tekst gaat verder onder de foto)



Tegelijk nuanceerde Schouten eerdere informatie over mogelijke wraakgevoelens bij Hapoel-supporters: die waren niet bevestigd. Volgens Schouten betekent het ‘medium’ risicoprofiel niet dat de supporters eenvoudig te ontvangen zijn. Ook zonder de extra spanningen zou voor deze groep al veel politie nodig zijn.

Minder supporters, gecontroleerd busvervoer, verblijf elders en vervoer rechtstreeks tussen Schiphol en het stadion waren volgens Schouten onderzocht. Praktische, juridische en organisatorische beperkingen stonden een oplossing in de weg. Een alternatief moet volgens haar het hele verblijf voldoende veilig maken. Als dat lukt, is heroverweging mogelijk. (tekst gaat verder onder de foto)



Ook over de informatievoorziening bleef kritiek bestaan. De raad kreeg vooraf wel een tijdlijn, maar niet de volledige verslagen en politierapportages waarmee de afweging kon worden gecontroleerd. Schouten erkende dat de contacten met Amsterdam eerder genoemd hadden kunnen worden. Na de wedstrijd kan volgens haar meer informatie worden gedeeld, rekening houdend met gevoelige veiligheidsgegevens.

Een motie van treurnis, waarover vooraf werd gesproken, werd uiteindelijk niet ingediend. De VVD hield haar ‘motie van inclusie’ overeind. Die vroeg om heroverweging van het supportersbesluit en om bezoekers niet te weren vanwege mogelijk geweld door anderen. Ook wilde de partij geen ruimte voor acties gericht op uitsluiting of discriminatie. De motie werd verworpen met 15 stemmen voor en 21 tegen.

Daarmee blijft de wedstrijd voorlopig zonder uitsupporters. Ook dan is de voorbereiding volgens Schouten een flinke klus: demonstraties zijn aangekondigd en de veiligheid van de Israëlische spelers en staf vraagt bijzondere aandacht.

Van supporters ontvangen naar supporters weren

De tijdlijn die burgemeester Schouten op 4 oktober met de raad deelde, geeft meer inzicht in de voorbereiding. Volgens dit gemeentelijke overzicht verliep die als volgt:

4 september: Alkmaar bespreekt verschillende mogelijkheden, van een vol uitvak tot spelen zonder publiek of buiten Alkmaar. Schouten vraagt Amsterdam na telefonisch contact welke informatie van belang is voor een mogelijk verblijf van supporters in de hoofdstad.

9–14 september: Amsterdam waarschuwt voor ongeregeldheden en mogelijke wraakgevoelens bij supporters. Alkmaar vraagt waarop die informatie is gebaseerd. Amsterdam laat weten dat ook een kleinere groep volgens de hoofdstad dezelfde risico’s oplevert.

17 september: Politiespecialisten denken dat de concrete risico’s op de wedstrijddag beheersbaar zijn, met extra maatregelen en verplicht busvervoer. Dit blijft nadrukkelijk afhankelijk van aanvullende informatie uit Amsterdam. Informatie uit een eerder overleg met Hapoel blijkt na navraag bij de clubdirecteur anders te liggen.

23–25 september: Alkmaar vraagt opnieuw om informatie. Politie en justitie moeten met hun Amsterdamse collega’s afstemmen. De aandacht komt sterker te liggen op de risico’s tijdens het meerdaagse verblijf van supporters.

28 september, ochtend: De Alkmaarse driehoek besluit geen uitsupporters toe te laten. Niet alleen de wedstrijd, maar het hele verblijf in Nederland wordt meegewogen.

28 september, middag en daarna: Alkmaar deelt het besluit tijdens gezamenlijk overleg met Amsterdam. Ook worden rechtstreeks luchthavenvervoer en een pakketreis met beperkingen besproken. Volgens de driehoek maken juridische, logistieke en organisatorische problemen die oplossingen onuitvoerbaar. De weigering blijft staan.

29 september: De gemeenteraad ontvangt het besluit met een toelichting.

De tijdlijn is een overzicht van de gemeente. De volledige vergaderverslagen en politierapportages zijn daarmee nog niet openbaar.