Bedrijven, scholen en woningbouw verliezen strijd om schaarse capaciteit op stroomnet

Het probleem van het overvolle stroomnet in Noord-Holland is in een jaar tijd fors groter geworden. Waar netbeheerders TenneT en Liander vorig jaar nog aangaven dat huishoudens en kleine ondernemers nauwelijks hinder ondervonden van de netcongestie, dreigen de gevolgen nu ook woningbouw, scholen, kleine bedrijven en maatschappelijke voorzieningen te raken.

Bovendien waarschuwen overheden en netbeheerders voor een toenemende kans op grootschalige stroomstoringen. Dat valt te lezen in een bericht van het Alkmaarse college van burgemeester en wethouders aan de gemeenteraad.

Vorig jaar lag de nadruk vooral op de problemen rond het terugleveren van stroom door grote zonne- en windparken. TenneT maakte in maart 2025 bekend dat het hoogspanningsnet ten noorden van het Noordzeekanaal zijn maximale capaciteit voor teruglevering had bereikt. Nieuwe grote producenten kwamen daardoor op een wachtlijst terecht. (tekst gaat verder onder de foto)



Tegelijkertijd benadrukten TenneT en Liander dat huishoudens en kleine ondernemers geen beperkingen ondervonden en dat er geen sprake was van een vol stroomnet voor kleine aansluitingen in een hele regio of provincie.

De verwachting was toen nog dat de situatie vanaf 2027 aanzienlijk zou verbeteren. Door de aanleg van een nieuw hoogspanningsstation in Beverwijk en de uitbreiding van de verbinding tussen Beverwijk, Oterleek en Velsen zou voldoende ruimte ontstaan om de bestaande wachtlijst weg te werken en nieuwe aanvragen toe te laten. (tekst gaat verder onder de foto)



In november vorig jaar liet Liander bovendien aan Streekstad Centraal weten dat woningbouwprojecten in de meeste gevallen nog konden worden aangesloten, al werd daarbij wel gewaarschuwd dat geen capaciteit meer werd gereserveerd voor toekomstige ontwikkelingen, zoals de woonwijk Zandzoom in Heiloo waarover al jarenlang wordt gesproken. Beschikbare ruimte ging volgens de netbeheerder naar projecten die het eerst werden gerealiseerd.

De nieuwste prognoses laten echter een veel somberder beeld zien. Inmiddels geldt de hele provincie Noord-Holland als congestiegebied. Dat betekent dat nieuwe of zwaardere stroomaansluitingen niet meer vanzelfsprekend zijn en dat wachttijden verder oplopen. (tekst gaat verder onder de video uit 2022)



Vanaf 1 juli 2026 verandert de situatie ingrijpend. Waar tot nu toe vooral grootverbruikers op wachtlijsten terechtkwamen, geldt dat vanaf die datum ook voor alle nieuwe kleinverbruikaansluitingen. Het gaat daarbij onder meer om woningen, scholen, kantoren en mkb-bedrijven. Tegelijkertijd vervalt de eerder gereserveerde capaciteit voor woningbouw. Alle beschikbare ruimte wordt voortaan landelijk verdeeld volgens maatschappelijke prioriteiten.

Dat systeem geeft voorrang aan partijen die helpen de netcongestie te verminderen, aan organisaties die belangrijk zijn voor de veiligheid en aan basisvoorzieningen zoals woningbouw en scholen. Voor reguliere bedrijven, winkels en sportaccommodaties is er op dit moment nauwelijks uitzicht op extra capaciteit. (tekst gaat verder onder de video uit 2025)



Ook de wachtlijsten groeien verder. Bij de onderstations die Alkmaar en omgeving van stroom voorzien staan inmiddels meer dan 250 aanvragen voor transportcapaciteit geregistreerd.

Volgens de nieuwste berekeningen kan de situatie vanaf 1 januari 2027 verder verslechteren. Dan zou er vrijwel geen vrije capaciteit meer beschikbaar zijn en reserveren netbeheerders alleen nog ruimte voor noodgevallen. Projecten die al eerder capaciteit toegewezen kregen, behouden die wel. Nieuwe plannen kunnen echter vastlopen.

Een nieuw en opvallend aandachtspunt is de waarschuwing voor grootschalige stroomstoringen. Omdat het net zijn grenzen bereikt, verwachten overheden en netbeheerders dat bestaande aansluitingen intensiever zullen worden gebruikt. Dat vergroot de kans op overbelasting. (tekst gaat verder onder de foto)



Volgens Alkmaar kan dit zonder aanvullende maatregelen leiden tot meer storingen en zelfs langdurige stroomuitval. In het slechtste geval zouden tot 200.000 huishoudens tegelijkertijd vier tot zes uur zonder stroom kunnen komen te zitten. In extreme situaties wordt zelfs rekening gehouden met uitval die tot 24 uur duurt.

Tegelijkertijd werken TenneT en Liander aan een groot aantal uitbreidingen van het elektriciteitsnet. In Noord-Holland Noord wordt onder meer gewerkt aan de uitbreiding van het elektriciteitsstation in Oterleek, nieuwe hoogspanningsverbindingen en extra transformatorstations. (tekst gaat verder onder de foto)



Ook worden op lokaal niveau honderden nieuwe elektriciteitshuisjes en extra kabelverbindingen voorbereid. Toch verwachten betrokken partijen dat de structurele oplossing nog jaren op zich laat wachten. Voor het regionale net rond Alkmaar wordt uitgegaan van een situatie waarin de benodigde uitbreidingen pas rond 2038 volledig zijn gerealiseerd.

Alkmaar houdt dan ook rekening met met een verdere verslechtering van de situatie in de komende jaren, ondanks alle investeringen en genomen maatregelen. Volgens het gemeentebestuur ligt de grootste impact van de netcongestie waarschijnlijk nog voor ons.