Voor veel jongeren voelt achttien worden als een mijlpaal: eindelijk volwassen. Maar met die verjaardag komt ook een flinke stapel regelzaken op je bord. Van het aanvragen van een DigiD tot het afsluiten van een zorgverzekering en het regelen van studiefinanciering. Om jongeren daarbij te helpen introduceert de gemeente Alkmaar een zogeheten '18-jaar checklist'.
Het idee is eenvoudig: jongeren krijgen rond hun achttiende verjaardag een felicitatiebrief van de gemeente met daarbij een gids met alles wat ze moeten regelen zodra ze officieel volwassen zijn. Het boekje zet stap voor stap op een rij waar ze aan moeten denken en waar ze mogelijk recht op hebben.
Wie het idee herkent, heeft een goed geheugen. In buurgemeente Dijk en Waard bestaat zo’n checklist namelijk al een tijdje. Daar werd de gids in 2025 gelanceerd als hulpmiddel voor jongeren die hun weg proberen te vinden in de soms ingewikkelde wereld van de digitale overheid. Programmacoördinator Digitale Inclusie Willem Zevenhuizen van Bibliotheek Kennemerwaard – door jongeren liefkozend “Willem van de digitale regelzaken” genoemd – was een van de mensen achter dat initiatief. (tekst gaat verder onder de foto)
'Beter goed gejat dan slecht bedacht' zegt een jongere dan. De 18+ checklist is er na Dijk en Waard nu ook voor de Alkmaarse jeugd. (foto: JJ Fotografie)Volgens Zevenhuizen weten veel jongeren wel hoe TikTok en Snapchat werken, maar raken ze het spoor bijster zodra het over DigiD, toeslagen of studiefinanciering gaat. “Uit onderzoek blijkt dat 88 procent van de jongeren niet precies weet wat ze allemaal moeten regelen als ze achttien worden”, vertelde hij eerder. “Het gaat niet alleen om kwetsbare jongeren. Het is eigenlijk een probleem voor een veel grotere groep.”
De checklist uit Dijk en Waard groeide in korte tijd uit tot een praktische gids vol tips, lijstjes en uitleg over geldzaken, zorg en verplichtingen. Het boekje wordt daar regelmatig bijgewerkt en verspreid onder jongeren die bijna achttien worden. Ook tijdens spreekuren in jongerencentra en gastlessen op scholen wordt de gids gebruikt om jongeren wegwijs te maken in de digitale overheid.
In Alkmaar is het idee nu dus overgenomen. En dat gebeurt met een knipoog: in je volwassen leven leer je al snel dat goede ideeën kopiëren gewoon slim is. De Alkmaarse versie van de checklist wordt eveneens ontwikkeld in samenwerking met verschillende organisaties uit het sociaal domein, waaronder Humanitas, Bibliotheek Kennemerwaard en Zaffier. (tekst loopt door onder de foto)
Wethouder Robert te Beest van Alkmaar. (foto: JJFoto)Volgens wethouder Publiekszaken Robert te Beest kan de stap naar volwassenheid behoorlijk overweldigend zijn. “Achttien worden is een mooie stap, maar brengt ook regelwerk met zich mee. Met deze checklist willen we jongeren helpen overzicht te houden en met vertrouwen hun volwassen leven te beginnen.”
Omdat regels en procedures regelmatig veranderen, adviseert de gemeente jongeren om altijd ook de meest actuele informatie bij de betreffende organisaties te controleren. Jongeren die vragen hebben over de checklist of hulp nodig hebben bij het regelen van zaken kunnen contact opnemen via
En mocht iemand zich afvragen of het idee echt werkt: volgens de mensen die er al langer mee werken wel. Want hoe digitaal vaardig jongeren ook zijn, bij de overheid begint volwassen worden vaak gewoon met een goede checklist. (Hoofdfoto: JJ Foto)
